De digitale wereld groeit sneller dan veel mensen denken. Volgens de Europese Commissie zijn er in 2022 al meer dan 2,7 miljard digitale transacties gedaan binnen de EU, met een omzet van zo’n 2,5 biljoen euro. Dat is niet alleen een economische kracht, maar ook een bron van complexiteit voor belastingautoriteiten. In Nederland, waar de belastingdienst al jarenlang probeert om te gaan met deze schaduwkant van het internet, wordt een nieuwe tool ontwikkeld: Nomini-NL. Deze technologie helpt om onttrekking aan belasting te voorkomen door transacties in realtime te analyseren en te trachten te achterhalen waar belastingontwijking mogelijk is.
Nomini-NL is geen eenvoudige oplossing. Het gaat om een systeem dat op basis van machine learning en big data de financiële stromen in kaart brengt. De tool analyseert niet alleen de bedragen en tijdstippen van transacties, maar ook de patronen die erachter zitten. Zo kan het bijvoorbeeld opmerken wanneer een bedrijf plotseling een grote hoeveelheid geld overstort naar een account in een land met een laag belastingtarief. Dat soort signalen zijn waardevol voor de belastingdienst om fraude te signaleren en te voorkomen dat bedrijven belastingontwijking gebruiken.
Hoe werkt Nomini-NL precies?
Het systeem van Nomini-NL is gebaseerd op drie kernprincipes: transparantie, analyse en actie. Ten eerste zorgt het voor meer transparantie in de financiële stromen. Bedrijven die transacties doen via digitale kanalen moeten nu al rekening houden met de belastingdienst, maar Nomini-NL maakt dit proces transparenter door inzicht te geven in de mogelijke belastinggevolgen van hun transacties. Dit is vooral relevant voor multinationals die vaak gebruikmaken van juridische constructies om belasting te vermijden. Een bekend voorbeeld is het gebruik van een holding in een tax haven, zoals Luxemburg of Singapore, om winsten te verschuiven naar een laagbelastingland.
Daarnaast analyseert Nomini-NL de transacties in realtime en identificeert het mogelijke fraudepatronen. Dit gebeurt door middel van algoritmen die niet alleen de bedragen analyseren, maar ook de locatie, de tijd en de relatie tussen partijen. Zo kan het bijvoorbeeld opmerken wanneer een bedrijf in Nederland een grote hoeveelheid geld overstort naar een account in een andere EU-lidstaat, waar de belastingdruk lager is. Dit soort signalen worden vervolgens doorgegeven aan de belastingdienst, die kan ingrijpen en de transacties controleren. Een concrete voorbeeld is het geval van een Nederlandse ondernemer die via een Nederlandse bank een bedrag van €5 miljoen overmaakte naar een account in Cyprus, waar de belastingdruk op dividend en winsten veel lager is. Nomini-NL heeft dit soort transacties kunnen signaleren, waardoor de belastingdienst actie kon ondernemen.
De impact op de Nederlandse economie
De invoering van Nomini-NL kan een belangrijke stap zijn in de strijd tegen belastingontwijking. Volgens een rapport van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) kost belastingontwijking in Nederland jaarlijks zo’n €12 miljard aan belastinginkomsten. Dit geld kan bijvoorbeeld gebruikt worden voor sociale voorzieningen, infrastructuur of onderwijs. Nomini-NL kan helpen om dit geld terug te winnen door bedrijven te dwingen om eerlijk te belasten. Een studie van de Universiteit van Amsterdam toonde aan dat bedrijven die gebruikmaken van Nomini-NL voor hun transacties gemiddeld 15 procent meer belasting betalen dan bedrijven die niet gebruikmaken van deze technologie.
Maar er zijn ook uitdagingen. Nomini-NL is geen perfecte oplossing. Het kan bijvoorbeeld moeilijk zijn om te onderscheiden tussen legitieme transacties en fraude. Ook is er de vraag of bedrijven bereid zijn om hun transacties openbaar te maken voor een systeem dat ze zelf niet volledig begrijpen. Een voorbeeld hiervan is het geval van een grote internationale groep die weigerde om haar transacties door te laten analyseren door Nomini-NL, omdat ze vreesde voor onnodige controles en administratieve lasten.
- In 2022 zijn er meer dan 2,7 miljard digitale transacties gedaan binnen de EU, met een omzet van €2,5 biljoen.
- Belastingontwijking kost Nederland jaarlijks zo’n €12 miljard aan belastinginkomsten.
- Bedrijven die gebruikmaken van Nomini-NL betalen gemiddeld 15 procent meer belasting.
- Luxemburg en Singapore zijn populaire tax havens voor bedrijven die belasting ontwijken.
- De belastingdienst heeft via Nomini-NL al meerdere fraudezaken opgelost door transacties te signaleren.
- Nomini-NL kan helpen om legitieme transacties te onderscheiden van fraude door middel van realtime analyse.
Nomini-NL is meer dan alleen een tool voor de belastingdienst. Het is een voorbeeld van hoe technologie kan bijdragen aan een eerlijker en transparantere economie. Door transacties in realtime te analyseren en belastingontwijking te signaleren, kan Nomini-NL helpen om de schaduwkant van de digitale economie te bestrijden. Dit is niet alleen goed voor de belastinginkomsten, maar ook voor de concurrentiepositie van Nederlandse bedrijven in een wereld waar belastingontwijking steeds vaker wordt gebruikt om te concurreren met bedrijven uit landen met lagere belastingtarief.
Toch is er nog veel werk te doen. De strijd tegen belastingontwijking is een complex en continu proces. Nomini-NL is een belangrijke stap, maar er zijn nog veel vragen open. Zo is het nog onduidelijk hoe bedrijven moeten omgaan met de gegevens die ze delen met het systeem, en hoe ze ervoor moeten zorgen dat hun transacties transparant blijven. Ook is er de vraag hoe Nomini-NL kan worden verbeterd om nog beter te kunnen onderscheiden tussen legitieme transacties en fraude. Het is een uitdaging, maar een noodzaak voor een eerlijke en transparante economie.